රට නැවත ගොඩනැගීම සඳහා උපදේශනය අවශ්ය වේ – ජෙහාන් පෙරේරා
රජයේ ධනාත්මක සලකුණක් නම්, මහජන මතයට සවන් දීමයි. සමලිංගික සම්බන්ධතා දැක්වෙන වෙබ් අඩවියකට සබැඳියක් ඇතුළත් 6 ශ්රේණියේ ඉංග්රීසි පෙළපොත පිළිබඳ මතභේදයට රජයේ ප්රතිචාරය බුද්ධිමත් හා වගකිවයුතු ය. මෙය වැරැද්දක් බව රජයේ නායකයන් පැහැදිලිව පැහැදිලි කර ඇති අතර, එය හිතාමතා සිදුනොකළ බව පැවසීය. එම සබැඳිය ඉවත් කරන බවට මහජනතාවට රජය සහතික වී ඇත. ඔවුන් ආගමික නායකයන්, අධ්යාපන විශේෂඥයන් සහ ප්රජා නියෝජිතයන් ද හමුවී ගැටළුවලට සවන් දී ඇත.
වසර ගණනාවකට පසු මහජන ආයතන කෙරෙහි ජනතාව විශ්වාසය නැති කරගෙන ඇති අවස්ථාවක, මෙවැනි ප්රතිචාරයක් වැදගත් වේ. රජය මහජනතාවට, විශේෂයෙන් මාපියන්ට, ගුරුවරුන්ට සහ පාසල්වල උගන්වන වටිනාකම් ගැන සැලකිලිමත් වන අයට පිළිතුරු දියයුතු බව එයින් පෙන්නුම් කෙරේ.
මෙම සිදුවීම මගින් රජය තවත් ශක්තිමත් කර ඇති බව පෙනේ. සමහර විපක්ෂ දේශපාලනඥයෝ සහ ස්ත්රී පුරුෂභාවයට එරෙහි අදහස් ඇති පුද්ගලයෝ මෙම වැරැද්ද සම්බන්ධයෙන් අධ්යාපන අමාත්යවරිය ද වන අගමැතිනි ආචාර්ය හරිනි අමරසූරියට දොස් පැවරීමට උත්සාහ කළහ. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන්, රජයේ අනෙකුත් ජ්යෙෂ්ඨ නායකයන් ප්රසිද්ධියේ ඇයව ආරක්ෂා කළහ. රජයේ සිටින ජවිපෙ කණ්ඩායම අගමැතිනිය සමඟ නොසතුටින් සිටින බවට විපක්ෂය කරන කරන ප්රකාශයන් එමගින් බොඳවී ගොස් ඇත. වඩාත් වැදගත් දෙය නම්, විශාල පද්ධතියක කොටසක් වන ගැටළු සඳහා එක් අමාත්යවරයකුට දොස් පැවරිය යුතු නැති බව රජය තේරුම් ගෙන ඇති බවයි. විශේෂයෙන් මහජන විවේචන ඇති විට, යහපාලනය සඳහා කටයුතු කරන නායකයන් වගකීම බෙදාගෙන එකට සිටීම අවශ්ය වේ.
අග්රාමාත්යවරිය රජය තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකිරීම අඛණ්ඩව කරගෙන යයි. විදේශීය නායකයන් සමඟ ඇය පැවැත්වූ රැස්වීම්වලින් සහ ඇය මහජනතාවට සෘජුව කතාකරන ආකාරයෙන් මෙය පැහැදිලි වේ. පසුගිය සතියේ, ඇය දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසු ශ්රී ලංකාව නැවත ගොඩනැගීම සඳහා වූ ජනාධිපති කාර්යසාධක බලකායේ පළමු රැස්වීමේ මුලසුන දැරුවාය. මෙම කාර්යසාධක බලකායේ සංයුතිය නැවතත් පෙන්නුම් කරන්නේ රජය මහජන මතයට සවන්දෙන බවයි. බොහෝ විට පිරිමින්ගෙන් පමණක් සමන්විත වූ හෝ වාර්ගික සුළුතර නියෝජනයක් නොමැති අතීතයේ පිහිටුවන ලද මේ හා සමාන ආයතන මෙන් නොව, මෙම කාර්යසාධක බලකායට කාන්තාවන්, වාර්ගික සුළුතරයන් සහ සිවිල් සමාජයේ සාමාජිකයන් ඇතුළත් වේ. ඒ අනුව රටේ විවිධත්වය පිළිබිඹු කරන තීරණ ගැනීමේ කණ්ඩායම්වලට මහජන විශ්වාසය දිනාගැනීමට වැඩි ඉඩක් ලැබී ඇත.
කාර්යසාධක බලකාය
ශ්රී ලංකාව නැවත ගොඩනැගීම සඳහා වන ජනාධිපති කාර්යසාධක බලකාය ප්රතිසාධනයේ විවිධ කොටස් හැසිරවීම සඳහා කමිටු අටක් පිහිටුවා ඇත. එම සෑම කමිටුවක්ම මෙහෙයවනු ලබන්නේ එම අංශය භාර අමාත්යවරයකු විසිනි. කමිටු විසින් අවශ්යතා තක්සේරු කිරීම, පොදු යටිතල පහසුකම්, නිවාස, දේශීය ආර්ථිකයන් සහ ජීවනෝපායන් නැවත ගොඩනැගීම, සමාජ සේවා, මූල්ය හා අරමුදල් සැපයීම, දත්ත සහ තොරතුරු පද්ධති සහ මහජන සන්නිවේදනය කෙරෙහි අවධානය යොමුකරනු ඇත. මෙම ව්යුහය පරිපූර්ණව හා හොඳින් සැලසුම් කර ඇති බව පෙනේ. කෙසේවෙතත්, ඉන්දුනීසියාවේ සහ 2004 සුනාමියෙන් පසු ශ්රී ලංකාවේ වැනි ආපදා ප්රතිසාධන උත්සාහයන් සහිත අතීත අත්දැකීම්වලින් පෙනීයන්නේ හොඳ ව්යුහයන් පමණක් සාර්ථකත්වය සහතික නොකරන බවයි. ඒ හා සමානව වැදගත් වන්නේ, එම ප්රතිපෝෂණය සැලසුම් වඩාත් දුෂ්කර, මන්දගාමී හෝ මුල් අදහස්වලට අභියෝග කරන විට පවා, මෙම කමිටු භූමියේ සිටින පුද්ගලයන්ට සවන් දී ප්රතිපෝෂණ සඳහා විවෘතව සිටින්නේද යන්නයි.
කාර්යසාධක බලකායට සලකා බැලිය හැකි එක් විකල්පයක් වන්නේ, කාර්යසාධක බලකාය වගකිව යුතු ක්ෂේත්රවල අත්දැකීම් ඇති සිවිල් සමාජ සංවිධාන සමඟ සමීපව කටයුතු කිරීමයි. හදිසි සහන සඳහා වූ සිවිල් සමාජ සාමූහිකය දැනටමත් කාර්යසාධක බලකායේම කමිටු සමඟ එක්ව කටයුතු කළ හැකි කමිටු කිහිපයක් නිර්මාණය කර ඇත. මෙම සම්බන්ධතා රජයේ අධිකාරිය අඩු නොකරනු ඇත. ඒ වෙනුවට, ඔවුන් බිම් මට්ටමේ සිට සැබෑ අත්දැකීම් මත ප්රතිපත්ති පදනම් කර ගනිමින් රජයේ ක්රියාමාර්ග ශක්තිමත් කරනු ඇත. මෑතකාලීන පර්යේෂණ මගින් ‘එකට වැඩකිරීම’ යන අදහස ඉස්මතු කරයි. එහිදී රාජ්යය සහ සමාජය ඒකාබද්ධව විසඳුම් සංවර්ධනය කරයි. ප්රජාවන් උපකාර ලබන පුද්ගලයන් ලෙස පමණක් නොව, ගැටළු විසඳීමේ හවුල්කරුවන් ලෙස සලකන විට කල්පවතින ප්රතිඵල ලැබීමට වැඩි ඉඩක් ඇත.
ඩිට්වා සුළි කුණාටුව ගොඩනැගිලි සහ මාර්ග විනාශයට වඩා වැඩි විනාශයක් සිදුකර ඇත. එය ප්රජාවන් ද බිඳදමා තිබේ. සමහර ගම්මාන නායයෑම් සහ ගංවතුරින් අහිමි වූ අතර, අනාරක්ෂිත ප්රදේශවල ඔවුන්ගේ නිවාස පිහිටා ඇති බැවින් බොහෝදෙනෙකුට දැන් සිය ගම්බිම්වලින් ඉවත්වීමට සිදුවනු ඇත. ඔවුන්ට එයින් ඉවත්වීමට බලකිරීම මූල්යමය පාඩුවක් පමණක් නොව, චිත්තවේගීය හා සාමාජයීය වේදනාවක් ද ඇතිකරයි. මිනිසුන් නැවත ස්ථානගත කිරීම යනු ඔවුන්ට නව නිවාස ලබාදීම පමණක් නොවේ. ප්රජාවන්ට එකට සිටීමට සහ ඔවුන්ගේ ජීවනෝපායන් අඛණ්ඩව කරගෙන යෑමට ඉඩ සලසන ආකාරයෙන් ඔවුන් නැවත ස්ථානගත කළ යුතුය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ රජය පීඩාවට පත් ජනතාව සමඟ සාකච්ඡා කර උපදෙස් ලබාගත යුතු බවයි. අතීත ආපදා සමාලෝචනවලින් පෙනීයන්නේ ප්රජාවන්ගේ එකඟතාවයකින් තොරව සිදුකරන ලද නැවත ස්ථානගත කිරීමේ සැලසුම් බොහෝවිට අසාර්ථක වන බවයි. මිනිසුන් නව නිවාස අතහැර දැමිය හැකිය. නැතහොත් නව ගැටළු සහ අසමානතාවන් මතු විය හැකිය. අදටත්, 2004 සුනාමියෙන් පීඩාවට පත් සමහර ප්රදේශවල හිස් සුනාමි නිවාස දැකිය හැකිය.
මලයියාහ දෙමළ
දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් පසු අවශ්ය වන විශාල නැවත ගොඩනැගීමේ උත්සාහය, මලයියාහ දෙමළ ප්රජාව මුහුණදෙන දිගුකාලීන ගැටළු විසඳීමට අවස්ථාවක් ද නිර්මාණය කරයි. මොවුන් නිදහස ලබන අවස්ථාවේ අසාධාරණ ලෙස සලකනු ලැබූ සහ පුරවැසිභාවය, ඉඩම් අයිතිය සහ ඡන්ද අයිතිය වැනි මූලික අයිතිවාසිකම් ප්රතික්ෂේප කරන ලද ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති ජන ප්රජවක්ය. මෙම අසාධාරණය වසර ගණනාවක් තිස්සේ අඛණ්ඩව පවතින අතර, එය රටට ලැජ්ජාසහගත ගැටලුවක් ලෙස පවතී. කඳුකරයේ නායයෑම් වලට ගොදුරුවිය හැකි ප්රදේශවල ජනතාව නැවත පදිංචි කළ යුතු බැවින්, මලයියාහ දෙමළ ප්රජාවට සාධාරණව හා ගෞරවාන්විතව සැලකීමට මෙය අවස්ථාවක් වේ. උස් මහල් නිවාස ගොඩනැගිලි හෝ ඉංග්රීසි විලාසිතාවේ නගර නිවාස වැනි සමහර යෝජිත විසඳුම් ලාභදායී සහ ගොඩනැගීමට පහසු විය හැකි නමුත් ඒවා ප්රජාවේ සංස්කෘතියට සහ ජීවන රටාවට නොගැලපෙන අතර, සමාජ සබඳතා කඩාකප්පල් කළහැකිය. සැබෑ ඉලක්කය විය යුත්තේ නිවාස තැනීම පමණක් නොව, ශක්තිමත් සහ එක්සත් ප්රජාවන් නැවත ගොඩනැගීමයි.
මිනිසුන්ට තම නිවාස සහ ප්රජාවන් අහිමි වූ විට, ඔවුන් නැවත පදිංචි කිරීම සඳහා ඔවුන් සමඟ සාකච්ඡා කිරීම සහ ඔවුන්ගේ අදහස්වලට සවන්දීම ඇතුළත් විය යුතුය. එලෙසම, අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණයේ කුඩා කොටසක් පමණක් වන පෙළපොත් ගැටලුව පිළිබඳව, පාසල් ගුරුවරුන් සහ විශ්වවිද්යාල කථිකාචාර්යවරුන් වැනි ඊට සෘජුවම සම්බන්ධ වූ අය සමඟ ද සාකච්ඡා කළ යුතුය. සාකච්ඡාවට ඉඩක් විවෘත කිරීම යනු, තමන්ගේම විශ්වාසයන් හෝ ඉලක්ක අත්හැරීම නොවේ. එය, විවිධ අදහස් අසා එකට වැඩකරන විට වඩා හොඳ විසඳුම් සොයාගත හැකි බව පිළිගැනීමයි. විශේෂයෙන් ඉක්මනින් ක්රියාකිරීමට පීඩනයක් ඇති අර්බුදවලදී, උපදේශනයට කාලය ගතවන අතර එය දුෂ්කර විය හැකිය. කෙසේවෙතත්, බලපෑමට ලක්වූවන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් ගන්නා තීරණ ශක්තිමත් වන අතර දිගු කාලීනව කාලය සහ මුදල් ඉතිරි කරයි.
දිට්වා සුළිකුණාටුවෙන් පසු නැවත ගොඩනැගීම, මලයියාහ දෙමළ ප්රජාව මුහුණදුන් අතීත අසාධාරණකම් නිවැරදි කිරීම, අධ්යාපන ක්රමය වැඩිදියුණු කිරීම, දිගු කලක් ප්රමාද වූ පළාත් සභා මැතිවරණ පැවැත්වීම සහ ජාතික සංහිඳියාව වැනි අනෙකුත් ප්රධාන අභියෝගවලට මුහුණදීම සඳහා විවිධ මත සමඟ විවෘත සංවාදයක් සහ ඉවසීමක් අවශ්ය වේ. සාකච්ඡාවට විවෘතවීම යනු කෙනකුගේ වටිනාකම් හෝ තනතුරු අත්හැරීම නොවේ. එයින් අදහස් කරන්නේ සවන්දීම, ඉගෙනීම සහ වැඩි පිරිසකට පිළිගත හැකි විසඳුම් සොයාගැනීමයි. උපදේශනය දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය සහ මහජන විශ්වාසය සඳහා ආයෝජනයක් ලෙස සැලකිය යුතු අතර, ඒවා ඉක්මන් තීරණ සඳහා බාධාවක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය. විශේෂයෙන් බලපෑමට ලක් වූ ප්රජාවන් සහ ඔවුන්ට සහාය දක්වන පිරිස් සමඟ සම්බන්ධවීමෙන්, එකට වැඩකිරීමෙන්, ඉදිරි වසර තුළ මාර්ග සහ ගොඩනැගිලි පමණක් නොව, රජය සහ ජනතාව අතර විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීමට හොඳම අවස්ථාව ලබාදෙයි.
