ලෝකයේ පහත්ම සොරකම – ලෝ ප්‍රකට සිතුවම් සොරකම ගැන කතාවක්

• RSL
• April 8, 2020
• උණුසුම් පුවත්, පුවත් සහ වාර්තා, විශේෂාංග
• featured
• 0 Comments

ලංකාවේ අපට නම් ‘චිත්‍ර / කලා කෘති සොරකම ගැන ඒ තරම් අත්දැකීම් හෝ උනන්දුවක් නැහැ. ලෝ ප්‍රකට කලා කෘති/ චිත්‍ර නැතිකම හෝ ඒ ගැන රුචිකත්වයක් නැතිකම ඊට ප්‍රධාන හේතුවක් වෙන්න ඇති.

ඒත් ලෝකයේ තත්ත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්. ලෝ ප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ චිත්‍ර සහ කලා කෘති සොරකම් කිරීම බටහිර රටවල සුලභව සිද්ධ වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ලෝ ප්‍රකටම සිතුවම වන ‘මොනාසිලා‘ පවා වරක් සොරකම් කර තිබෙනවා.

මේ අතර සී.එන්.එන්. ලෝක සේවය පසුගිය දා ‘සොරකම් කරන ලද ප්‍රකට සිතුවම් / Famous stolen paintings මැයෙන් විශේෂ ලිපියක් පළ කළා. මේ ඒ ලිපියේ දළ පරිවර්තනයක්.

‘ලිවුඩ් චිත්‍රපට වල කලා හොරා ආදර පුරාවෘත්තයක් බවට පත්ව ඇති නමුත් කලා කෘති සොරකම කැත / නින්දිත ව්‍යාපාරයකි. එහෙත් එය ලෝප්‍රකට ව්‍යාපාරයකි.

1911 දී “මොනා ලිසා” සොරකම් කළ වින්සන්සෝ පෙරුගියාගේ සිට ඇඩම් වර්ත් දක්වා (ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ “ටේල්ස් ඔෆ් ෂර්ලොක් හෝම්ස් Tales of Sherlock Holmes,” හි මොරියාර්ටි චරිතය පිටුපස ඇති දේවානුභාවයෙන් යැයි සිතූ ප්‍රධාන අපරාධකරු ඇඩම් වර්ත් ) කලා සොරුන් ලුහුබැඳ ඇත.

පොලිසිය සහ රහස් පරීක්ෂකයින්ට අනුව ගෝලීය අර්බුදකාරී කාලවලදී පවා කලා කෘති සොරුන් කාර්යබහුල වී ඇත. මෑත කාලීන උදාහරණයක් ලෙස කොවිඩ් -19 වසංගතය හේතුවෙන් වසා දමා තිබූ නෙදර්කෞලන්ත කෞතුකාගාරයක ‘වින්සන්ට් වෑන් ගොල්ගේ සිතුවමක් සොරා ගෙන ඇත.

සොරා ගන්නා ලද ප්‍රසිද්ධ සිතුවම් අතරින් බොහෝමයක් නැවත සොයා ගෙන ඇති අතර තවත් කිහිපයක් කිසිදා දැක ගැනීමට ලැබී නැත. මේ ඒ ගැන…

‘මැඩෝනා ඔෆ් ද යාර්වින්ඩර් – Madonna of the Yarnwinder’

2003 දී ලෙනාඩෝ ඩා වින්චිගේ “මැඩෝනා විත් ද යාර්වින්ඩර් Madonna of the Yarnwinder’” ස්කොට්ලන්තයේ බක්ලූච් ආදිපාදවරයාගේ නිවසේ තිබියදී සොරකම් කරන ලදී. මෙම සිතුවම ආදිපාදවරයාගේ මරණයෙන් මසකට පසු 2007 දී සොයා ගන්නා ලදී. 1520 සිට 1530 දක්වා කාලය තුළ පින්තාරු කරන ලද මෙම චිත්‍ර දැන් එඩින්බරෝ හි ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික ගැලරියේ National Gallery of Scotland in Edinburgh ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

2008 දී මුහුණු ආවරණය කරගත් කොල්ලකරුවන් කණ්ඩායමක් විසින් ස්විට්සර්ලන්තයේ බියුහර්ල් පදනමේ කෞතුකාගාරයේ තිබූ පෝල් සීසැන්, එඩ්ගර් ඩෙගාස්, වින්සන්ට් වැන් ගොග් සහ ක්ලෝඩ් මොනෙට් Paul Cézanne, Edgar Degas, Vincent Van Gogh and Claude Monet විසින් නිර්මාණය කරන ලද විශිෂ්ටතම කෘති හතරක් සොරකම් කරන ලදී.

මොනේට් විසින් සිතුවම් කරන ලද “Poppies near Vetheuil – පොපීස් අසල වේටූයිල්”, ඩෙගාස් විසින් සිතුවම් කරන ලද “කවුන්ට් ලෙපික් සහ ඔහුගේ දියණියන් Count Lepic and his Daughters”, වැන් ගොග්ගේ “මල් පිපෙන චෙස්නට් අත්ත Blossoming Chestnut Branch” සහ සීසැන්ගේ “Boy in a Red Waistcoatරතු ඉණ වටා ඇති පිරිමි ළමයා” යන කලා කෘති එකල ඩොලර් මිලියන 163 ක් වටිනා යැයි ගණන් බලා තිබේ.

ටික වේලාවකට පසු මොනේට් සහ වැන් ගොග්ගේ සිතුවම් පොලිසිය විසින් සොයා ගන්නා ලදී. 2012 දී සුළු හානියක් සහිතව ඩෙගාස් සොයා ගන්නා ලද අතර, එම වර්ෂයේම සීසැන්සගේ සිතුවම් සර්බියාවේදී සොයා ගන්නා ලදී.

‘වෙලින්ටන් ආදිපාදවරයාගේ ආලේඛ්‍ය චිත්‍රය- Portrait of the Duke of Wellington’

ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ගෝයාගේ Francisco Goya සිතුවමක් වන “වෙලින්ටන් ආදිපාදවරයාගේ චිත්‍රය – Portrait of the Duke of Wellington” 1961 දී සොරකම් කරන ලද අතර එය වසර හතරක් තිස්සේ අතුරුදහන් විය. විශ්‍රාමික බස් රියදුරෙකු වන කෙම්ප්ටන් බන්ටන් පසුව අපරාධය පාපොච්චාරණය කළ අතර සිතුවම සොයා ගන්නා ලදී.

“මම ඒ වෙත ගොස් එය අල්ලාගෙන නැවත වැසිකිළියට ගෙන ගියෙමි” යනුවෙන් ඔහු පොලිසිය වෙත පාපොච්චාරණය කරමින් පැවසීය.

“මම බිත්තියට නැග්ගා, මම පින්තූරය මෝටර් රථයේ පිටුපස අසුනේ තබා නැවත ග්‍රැෆ්ටන් වීදියේ (මගේ කාමරයට) කාමරයට ගියෙමි. ඉන්පසු මම පින්තූරය මගේ ඇඳ යට තැබුවෙමි‘ ඔහු පැවසීය.

ලා කොයිෆියුස් – La Coiffeuse

ලෝ ප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පී පිකාසෝගේ “ලා කොයිෆියුස් La Coiffeuse” (“කොණ්ඩා මෝස්තරකරු”) සිතුවම 2001 දී අතුරුදහන් විය, නමුත් එය 2014 දෙසැම්බර් මාසයේදී බෙල්ජියමේ සිට එක්සත් ජනපදයට නැව්ගත කරන විට සොයා ගන්නා ලදි.

සොරාගත් හෝ මිලදී ගත් තැනැත්තා විසින් එය (නත්තල් තෑග්ගක් ලෙස යවන) ඩොලර් 37ක කලා කෘතියක් ලෙස එක්සත් ජනපදයට යවා ඇත. නමුත් එය ඇත්ත වශයෙන්ම සොරකම් කරන ලද පිකාසෝ ගේ La Coiffeuse සිතුවම විය.

සේන් ඉවුරේ භූ දර්ශනය – Landscape on the Banks of the Seine

1879 – රෙනොයර් Renoir විසින් සිතුවම් කරන ලද Paysage Bords de Seine/ Landscape on the Banks of the Seine ලෝ ප්‍රකට චිත්‍රය 1951 දී බැල්ටිමෝර් කලා කෞතුකාගාරයෙන් සොරකම් කරන ලදී. එය දශක ගණනාවක් තිස්සේ අතුරුදහන් වූ නමුත් අවසානයේ එය මැක්කෝ වෙළදපොලක ප්‍රදර්ශනය කරමින් තිබියදී සොයා ගන්නා ලදි.

“පේසේජ් බෝඩ්ස් ඩි සයින් හෝ “සේන් ඉවුරේ භූ දර්ශනය”Paysage Bords de Seine/ Landscape on the Banks of the Seine නම් වූ මෙම කුඩා සිතුවම වර්ජිනියාවේ කාන්තාවක් විසින් ඩොලර් 7 කට මිලදී ගෙන තිබූ නමුත් 2014 ජනවාරි මාසයේදී විනිසුරුවරයෙකු එය කෞතුකාගාරයට ආපසු ලබාදිය යුතු බවට තීන්දු කළේය. නඩුව අවසන් වන විට මෙම සිතුවමේ ඇස්තමේන්තුගත වටිනාකම ඩොලර් 75,000 ත් 100,000 ත් අතර විය.

කුන්ස්ටාල් කෞතුකාගාරය Kunsthal Museum heist

2012 දී නෙදර්ලන්තයේ රොටර්ඩෑම් හි කුන්ස්ටාල් කෞතුකාගාරයෙන් ලෝ ප්‍රකට සිතුවම් හතක් සොරා ගන්නා ලදි.

ක්ලෝඩ් මොනෙට්ගේ Claude Monet කෘති දෙකක් වන “චැරින්ග් ක්‍රොස් බ්‍රිජ්, ලන්ඩන්” සහ “වෝටර්ලූ පාලම – Charing Cross Bridge, London” and “Waterloo Bridge ද පිකාසෝගේ “හාර්ලෙක්වින් හෙඩ් Picasso’s “Harlequin Head, හෙන්රි මැටිස්ගේ “සුදු සහ කහ පැහැයෙන් යුත් කියවීමේ දැරිය Henri Matisse’s “Reading Girl in White and Yellow, ලූෂන් ෆ්‍රොයිඩ්ගේ Lucian Freud’s “Woman with Eyes Closed, පෝල් ගෝගුයින්ගේ “ෆෙම් ඩෙවන්ට් යුනෙ ෆෙනෙටර් ඕවර්ට්, ඩයිට් ලා පෙම්වතා” සහ අනෙකුත් සිතුවම් විය. Paul Gauguin’s “Femme devant une fenêtre ouverte, dite la Fiancee” “මේයර් ද හාන්ගේ Meyer de Haan’s “Autoportrait.

සොරකම සම්බන්ධයෙන් කිහිප දෙනෙකු වරදකරුවන් වූ නමුත් සිතුවම් සොයාගෙන නොමැත. 2018 දී රුමේනියානු බලධාරීන් විශ්වාස කළේ ඔවුන් පිකාසෝගේ සිතුවම් සොයා ගත් බවයි, නමුත් ඔවුන්ගේ සොයා ගැනීම පසුව ව්‍යාජ එකක් බව තහවුරු විය.

නාසි කොල්ලය Nazi looting

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී නාසීන් අනන්ත අප්‍රමාණ සිතුවම් කොල්ල කෑහ. මෙහි දැක්වෙන්නේ ඒ සදහා උදාහරණ තුනක් පමණි.

ඔස්ට්‍රියානු චිත්‍ර ශිල්පී ගුස්ටාව් ක්ලිම්ට් විසින් සිතුවම් කරන ලද “ඇඩෙල් බ්ලොච්-බවර් 1 Adele Bloch-Bauer I” ඔහු ඔස්ට්‍රියාවේ සිට පලා යන විට රාජසන්තක කරන ලදී. පසුව එය සොයා ගන්නා ලද අතර එය නිව්යෝර්කි හි නියු ගැලරියේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.

1919 දී පින්තාරු කරන ලද පියරේ ඔගස්ටේ රෙනොයර්ගේ Pierre Auguste Renoir විසින් සිතුවම් කරන ලද Deux Femmes Dans Un Jardin 1941 දී පැරිස් බැංකු සුරක්ෂිතාගාරයකින් නාසීන් විසින් සොරකම් කරන ලදී. එය අයත් වූයේ පූර්ව පැරීසියේ ප්‍රකට චිත්‍ර එකතු කරන්නකු වූ ඇල්ෆ්‍රඩ් වෙයින්බර්ගර්ට ය. එය ඔහුගේ අවසන් උරුමක්කාරයා වන මිණිබිරිය සිල්වි සුලිට්සර් වෙත 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ආපසු ලබා දෙන ලදි.

නාසීන් විසින් ගන්නා ලද තවත් බොහෝ කලා කෘති කිසි විටෙකත් යථා තත්වයට පත් නොවූ අතර තවත් ඒවා ආපසු ලබා දෙනු ලැබුවේ වසර ගණනාවක නීතිමය සටන්වලින් පසුවය. නිදසුනක් වශයෙන්, ඉතාලි චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වන ගිරෝලාමෝ ඩි රොමානි Girolamo de’ Romani විසින් සිතුවම් කරන ලද “Christ Carrying the Cross – ක්‍රයිස්ට් කැරිං ද කුරුසය” සිතුවම 2012දී ඔහුගේ පවුල වෙත ආපසු ගෙන එන ලදි.

‘කෑගැසීම”The Scream’

2004 දී නෝර්වේ ඔස්ලෝහි මන්ච් කෞතුකාගාරයෙන් සොරකම් කරන ලද එච්වඩ් මන්ච්ගේ සිතුවම් දෙකෙන් එකක් “ද ස්ක්‍රීම- ‘The Scream’ ය.

සුප්‍රසිද්ධ සිතුවම පිළිබඳ අදහස ඇති වූ ආකාරය සිහිපත් කරමින් (1944 දී මියගිය) මන්ච් වරක් මෙසේ ලිවීය.

“හිරු බැස යන විට මම මිතුරන් දෙදෙනෙකු සමඟ පාරේ ඇවිදිමින් සිටියෙමි. හදිසියේම අහස ලේ මෙන් රතු විය. මම නැවතිලා වැටට හේත්තු වුනා, කිව නොහැකි තරම් වෙහෙසට පත්ව සිටින බවක් දැනුණා. නිල් සහ කළු පැහැති නිල් පැහැති කළු පැහැති ජෝර්ජ් එකට උඩින් ගින්දර සහ ලේ වැගිරුණා. මගේ මිතුරන් ඇවිදිමින් සිටියදී මම පසුගාමී වූ අතර බියෙන් වෙව්ලමින් සිටියෙමි. එවිට සොබාදහමේ දැවැන්ත, අසීමිත කෑගැසීම මට ඇසිණි”

‘මොනාලිසා Mona Lisa

විසිවන සියවසට පෙර, ලෙනාඩෝ ඩා වින්චිගේ “මොනා ලිසා” විශේෂයෙන් බාහිර කලා කවයන් අතර ප්‍රසිද්ධ නොවීය. නමුත් 1911 දී ලුවර් හි හිටපු සේවකයෙක් එම චිත්‍රය ගළවා වසර දෙකක් සඟවා තැබීය.සොරකම කෙරෙහි මහජන උනන්දුව එතැන් සිට ඇති වූ අතර ඊට පසු එය ලෝකයේ ජනප්‍රියතම චිත්‍රයට බවට පත් විය.

මෙම ලිපිය සී.එන්.එන් වෙතින් උපුටා ගන්නා ලද අතර ඇතැම් ඡායාරූප එක්කරන ලදි – සැකසුම – තුෂාධවි